Historie van SKB
Zondag 10 juni 1965 wordt in de, dan nog jonge (1960), Maria Reginakerk in de Boxtelse nieuwbouwwijk Selissenwal een Pelsorgel in gebruik genomen. Hans Straatman, zelf verdienstelijk amateurorganist, wil het instrument promoten door het te gebruiken voor het geven van concerten. Tevens wordt gedacht aan een combinatie met een ander instrument of zang. Er ontstaat een informeel comité, bestaande uit hemzelf, Dick Heesen, ondernemer en Joop Felix, directeur van de Boxtelse Muziekschool. Zij zijn het die in die beginperiode regelmatig concerten organiseren. Na enige tijd gaan zij ook andere orgels in Boxtel bij hun activiteiten betrekken: het Verschuerenorgel (1938) in de Heilig-Hartkerk, het Van Damorgel (1887) in de kapel van het internaat op Stapelen en het fameuze Smitsorgel (1842) in de Sint-Petruskerk.
Eind 1966 wordt leraar klassieke talen en dan nog pater Assumptionist Wim Aarns, voorzitter. Hij zal die functie vervullen tot april 1988. De naam wijzigt, kort na het aantreden van Wim, in Stichting Kerkconcerten Boxtel i.o. (in oprichting). Die status zal nog een aantal jaren zo blijven.
Op 16 januari 1973 treedt Kees van Houten, hoofdvakdocent orgel aan het Utrechts Conservatorium, Bachvorser, tevens organist van het Robustellyorgel (1772) te Helmond en woonachtig in Boxtel, toe tot het bestuur. April 1988 volgt hij als voorzitter Wim Aarns op.
Bestuursleden Joop Felix en Kees van Houten opperen op enig moment het idee om een orgelconcours voor amateurorganisten in het leven te roepen. Zo wordt in 1973 voor de eerste keer een concours georganiseerd onder de naam Brabants Orgelconcours. Dat blijkt zo’n succes, dat het reeds één jaar later wordt herhaald. Op 6 september 1974 krijgt de club een formele status: per genoemde datum ontstaat de rechtspersoon Stichting Kerkconcerten Boxtel. Gezien de hoeveelheid werk en tijd, die nodig is voor het voorbereiden en realiseren van het orgelconcours, wordt besloten het evenement in de toekomst om de twee jaar te houden. Tevens wordt de naam gewijzigd in Zuid-Nederlands Orgelconcours voor amateurs te Boxtel. In deze vorm wordt de competitie vervolgens, van 1976 tot en met 1988, om de twee jaar gehouden. Het wordt georganiseerd in het kader van het Belgisch-Nederlands Cultureel Verdrag. Deelname aan het concours staat open voor amateurorganisten uit de Nederlandse provincies Noord-Brabant, Zeeland en Limburg, alsmede de Belgische provincies Antwerpen, Limburg, Oost- en West-Vlaanderen. Hoewel de opzet nadien in detail wijzigt, is de formule in het begin zoals hierna wordt beschreven. Afhankelijk van het aantal deelnemers, vindt op een aantal zaterdagen in februari /maart de eerste voorselectie plaats op het Pelsorgel in de Maria Reginakerk. Nadien volgt een ‘lang weekend’ in de Paasvakantie, waarbij het de bedoeling is dat de concoursdeelnemers te Boxtel verblijven. Voor hen die niet in staat zijn dagelijks te reizen wordt een gastadres geregeld. Dat weekend begint met een openingsconcert op woensdagavond in de Heilig-Hartkerk.
Zo worden, in verschillende jaren onder meer, Hohe Messe van J.S. Bach en Messiah van G.Fr. Händel uitgevoerd. Op donderdag volgt overdag de tweede voorselectie op het Smitsorgel, gevolgd door een bespreking door de jury met de deelnemers in de ridderzaal op kasteel Stapelen. De vrijdag is ingeruimd voor een excursie door de deelnemers en studietijd voor de finalisten. ’s Avonds is er een gezellige avond voor de deelnemers. Zaterdagavond geven de drie juryleden een concert op het Smitsorgel. Zondagmiddag nemen de overgebleven organisten, de een na de ander, plaats achter de speeltafel van dit instrument teneinde als finalist de jury te overtuigen van hun kunnen. Na afloop is er juryberaad, gevolgd door de prijsuitreiking door de burgemeester van Boxtel. Veelvuldig zijn technische crews van de NOS met hun wagen en apparatuur aanwezig om ten behoeve van KRO-radio opnamen te maken van openings-, juryledenconcert èn finale.
December 1976 wordt door het wereldberoemde Choir of Saint John’s College, Cambridge o.l.v. George Guest in de Heilig-Hartkerk een muzikale dienst verzorgd: A Service for Advent with Carols. De kerk is tot de laatste plaats gevuld.
Tijden veranderen en daarbij ook subsidiebeleid van overheden. In 1990 kan nog éénmaal een concours worden georganiseerd, dat dan de naam Groot-Nederlands Orgelconcours meekrijgt. Zoals deze naam suggereert staat deelname open voor amateurorganisten uit geheel Nederland plus de eerder genoemde Belgische gewesten. Gebrek aan fondsen leidt er toe dat nadien geen concours meer kan worden gehouden. Onder meer in het cv van musici kan men heden nog regelmatig de vermelding tegenkomen, dat men ooit deelnam aan een orgelconcours in Boxtel.
De periode 1990-1994 kenmerkt zich als zorgelijk voor de SKB. De verkregen subsidies van de gemeente Boxtel, van de provincie en van de landelijke overheid worden stopgezet en er zijn nauwelijks donateurs. Het 3-koppige bestuur wordt eind 1994 uitgebreid tot 5 personen en een actie om nieuwe donateurs te werven wordt in gang gezet door het benaderen van een aantal ondernemers in Boxtel, zowel op het industrieterrein als bij de middenstand.
Het resultaat is succesvol: er wordt voor het eerst een jaarbrochure in kleur uitgebracht (gesponsord door een plaatselijke drukkerij) en de toenmalige burgemeester, dhr. Jan van Homelen, biedt enthousiast de stichting een catering aan bij de bescheiden viering van het 30-jarig bestaan in 1995. De nieuwe donateurs en sponsors wordt bij die gelegenheid een mini-concert aangeboden in de Sint Petrusbasiliek met zeer toegankelijke orgelmuziek, verzorgd door organist-voorzitter Kees van Houten. Na afloop is er een gezellig samenzijn met een hapje en een drankje.
De Stichting richt zich daarna geheel op concerten op het Smitsorgel, regelmatig met een ander instrument of zang (solo/koor) erbij. In 1995 wordt, op bescheiden wijze, het dertigjarig bestaan gevierd met o.a. de introductie van een folder die vanaf dat moment ieder jaar opnieuw wordt uitgebracht.
Door een betere financiële positie is het vanaf 1995 mogelijk om concerten te organiseren met solistische medewerking van vocalisten en instrumentalisten. Het Verschuerenorgel in de basiliek wordt hierdoor ook meer ingeschakeld en door deze nieuwe activiteiten melden zich ook particuliere donateurs en sponsors aan, om de stichting financieel te ondersteunen.
Tussen eind augustus 2004 en december 2005 wordt het Smitsorgel gerestaureerd. In die periode wordt voor concerten uitgeweken naar het nabijgelegen protestantse kerkje. Nadat in april 2006 het orgel weer officieel in gebruik is genomen worden vanaf dat moment alleen nog orgelconcerten georganiseerd, 6 per jaar.
De wederopstanding is een feit en tot 2012 zijn er geen echte financiële zorgen. Door het in de loop der jaren wegvallen van bijna alle steun uit het bedrijfsleven, is de SKB genoodzaakt om tot nieuwe actie over te gaan.
In 2013 worden een aantal mensen met succes benaderd en gaat de SKB vol goede moed richting het 50-jarig jubileum. Het gouden jubileumjaar 2015 wordt met een aantal zeer bijzondere concerten gevierd, waaronder de uitvoering van een muzikaal sprookje met begeleiding van het Smitsorgel. Na afloop is er een gezellig samenzijn in de torenruimte van de basiliek.
De periode daarna kenmerkt zich door het uitbreiden van het aantal concerten en in de loop der jaren worden ook nog andere instrumenten in de basiliek betrokken bij de activiteiten. Naast het Smitsorgel en het Verschuerenorgel worden de laatste jaren nl. de 2 harmoniums (eigendom van titulair-organist Tommy van Doorn) steeds meer ingeschakeld. Tevens krijgt het beiaard in de toren van de basiliek een meer prominente rol. Naast de wekelijkse bespelingen door beiaardier Tommy van Doorn worden er in de afgelopen jaren ook apart beiaardconcerten georganiseerd met als speciale luisterplaats de Pastorietuin.
De laatste jaren worden deze concerten gecombineerd met de orgelconcerten en kunnen de bezoekers als luisterplaats de keuze maken om buiten te genieten van de fraaie klanken of binnen in de basiliek. Door het inschakelen van monitoren kan men binnen ook de bespeling van het instrument gadeslaan.
Door de toenemende vergrijzing onder donateurs en sponsors voelt de SKB zich in 2022 opnieuw genoodzaakt om nieuwe begunstigers aan te trekken. In 2023 wordt daarom een grote actie opgestart en deze is zeer succesvol. Er melden zich 30 donateurs, sponsors en “vrienden van de SKB” en kan de toekomst hoopvol worden ingezien. Bovendien weet de SKB zich in 2023 verzekerd van extra financiële ondersteuning van een (grote) sponsor.
In 2024 krijgt de stichting opnieuw een toezegging van een enthousiaste grote sponsor. Kortom, de SKB floreert momenteel en dit betekent een zekerheid voor de komende jaren.
Het 60-jarig jubileum kan zodoende met vertrouwen tegemoet worden gezien en inmiddels is een geweldige concertcyclus samengesteld met een groot aantal fantastische en unieke concerten, uitgevoerd door gerenommeerde musici uit binnen- en buitenland.
In dit jubileumjaar wordt op alle orgels in de gemeente Boxtel (Boxtel, Liempde en Esch) geconcerteerd en wel tijdens het Open Monumenten Weekend van 13 en 14 september 2025.
Zondag 29 juni 2025 wordt een speciaal jubileumconcert georganiseerd, dat wordt verzorgd door het Helmonds Vocaal Ensemble in een uitvoering van de Messe Solennelle van Louis Vierne voor koor en 2 orgels. Het projectkoor staat dan o.l.v. Kees Doevendans en de organisten zijn Thed van den Aker en Tommy van Doorn. Na afloop is er een informeel samenzijn met een hapje en drankje.
Niet onvermeld mag blijven, dat de SKB inmiddels alweer een aantal jaren beschikt over eigen video apparatuur, waarbij de uitvoerende musici tevens in beeld worden gebracht d.m.v. een groot videoscherm. En bij het aanbieden van een gratis drankje na afloop bij de concerten op zondag, wordt de SKB geassisteerd door 2 fantastische gastvrouwen, waarvoor veel waardering.
(Tekst: Ruud van Nooijen, 4 februari 2015/Hans van der Haagen, maart 2025)